Haga: Pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” dot. ratowania Żydów

Ponad 100 osób wzięło udział w zorganizowanym przez Ambasadę RP w Hadze i Liberalną Gminę Żydowską(LJGDH) pokazie „Paszportów Paragwaju”, filmu o tzw. „grupie berneńskiej”, bądź „grupie Ładosia”, wyprodukowanego przez Instytut Pamięci Narodowej. Film w reżyserii Roberta Kaczmarka przedstawia mało znaną historię udziału polskiej dyplomacji w ratowaniu Żydów podczas II wojny światowej.

Pokaz połączony z dyskusją został zorganizowany 13 listopada 2019 r. w siedzibie LJGDH dla społeczności międzynarodowej obecnej w Hadze. Zgromadzonych widzów przywitała Laura Renberg-Dunkelgrun – członek zarządu LJGDH, po czym głos zabrał wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, który podkreślił zaangażowanie IPN w promocję wiedzy o dokonaniach grupy Ładosia oraz silne związki prezentowanej historii z Holandią, z której pochodzi część ocalonych, m.in. Aron Schuster, późniejszy naczelny rabin Amsterdamu, a także Hanna „Hannelie” Pick-Goslar, przyjaciółka Anny Frank wymieniana w jej pamiętnikach, późniejsi rabini, profesorowie uniwersytetów, dziennikarze i członkowie holenderskich elit. Dr Szpytma w krótkim wykładzie przybliżył niuanse udziału polskiej dyplomacji w ratowaniu Żydów w czasie II wojny światowej oraz nakreślił tło historyczne tych wydarzeń.

Film „Paszporty Paragwaju” w reżyserii Roberta Kaczmarka opowiada historię współpracy polsko-żydowskiej, której celem było ratowania Żydów z całej Europy przed Holocaustem poprzez dostarczane im dokumenty tożsamości. W latach 1941–1943 grupa złożona z polskich dyplomatów oraz działaczy organizacji żydowskich nielegalnie pozyskiwała i wystawiała  paszporty oraz poświadczenia obywatelstwa państw Ameryki Południowej – Paragwaju, Hondurasu, Haiti oraz Peru  następnie trafiały do Żydów w okupowanej Europie. Z najnowszych obliczeń wynika, że ww. dokumenty wystawiono około 8000 osobom, z których wojnę przeżyło około  ok. 2000-3000. Rodziny wielu ocalonych dopiero dziś dowiadują się, komu tak naprawdę zawdzięczają życie. Do grupy  należeli: Aleksander Ładoś – od maja  1940 r. poseł pełnomocny i kierownik polskiej placówki dyplomatycznej w Bernie; Konstanty Rokicki – konsul RP; Stefan Jan Ryniewicz – kierownik Wydziału Politycznego oraz zastępca A. Ładosia; Juliusz Kühl – attaché Poselstwa i bliski współpracownik K. Rokickiego, Abraham  Silberschein – działacz syjonistyczny oraz były poseł na Sejm RP, a także Chaim Eiss – rabin i działacz ortodoksyjnej organizacji Agudat Israel.

W dyskusji na temat działalności grupy berneńskiej, która odbyła się po projekcji, udział wzięli Uri Strauss – jeden z  posiadaczy paszportów Paragwaju oraz Markus Blechner – polski konsul honorowy w Szwajcarii, za którego sprawą sprawa Paszportów Paragwaju ujrzała światło dzienne. Ambasador Marcin Czepelak zaprezentował również listę 383 Żydów pochodzenia holenderskiego, którzy zostali objęci pomocą grupy berneńskiej.

Fot. haga.msz.gov.pl